Jak wymawiać Ą i Ę czyli pokrENcone wONtpliwości

Samogłoski nosowe ę i ą znajdujące się w środku wyrazu realizujemy, czyli wypowiadamy w zależności od tego przed jaką głoską występują.

Jeżeli ę i ą znajdują się przed głoskami szczelinowymi: f, w, s, z, sz, ż, ch, h wypowiadamy je z pełną nosowością, np:

  • wąwóz

  • wąsy

  • pąs

  • brąz

  • wąż

  • mąż

  • wstążka

  • książka

  • kęs 

  • więzy

  • węzeł

  • męstwo

  • mężczyzna

  • węszyć

jeżeli samogłoska nosowa występuje przed głoską ś lub ź istnieje możliwość wypowiedzenia jej na dwa sposoby: z pełną nosowością lub realizując ją jako 

e i lekko unosowione j - w przypadku ę;

o i lekko unosowione j - w przypadku ą, a oto przykłady:

  • pięść - piej*ść

  • gałęzie - gałej*zie

  • gąsior - goj*sior

  • prząść - przoj*ść        gdzie j* oznacza wypowiadanie głoski j z rezonansem nosowym (nosowe j)

Kiedy ę i ą występują w wyrazach przed głoskami l lub ł wypowiadamy je bez nosowości czyli jako e i o:

  • stanęli - staneli

  • wzięli - wzieli

  • rżnął - rżnoł

ę występującą przed p i b wypowiadamy jako em:

  • sęp - semp

  • dęby - demby

ą występującą przed p i b wypowiadamy jako om:

  • skąpiec - skompiec

  • bąbel - bombel

ę występującą przed c, dz, t, d, wypowiadamy jako en:

  • więc - wienc

  • nędza - nendza

  • pręt - prent

  • wędka - wendka

ą występującą przed cdz, t, d wypowiadamy jako on:

  • brzdąc - brzdonc

  • pieniądze - pieniondze

  • kąt - kont

  • stąd - stont

ę przed cz realizujemy jako eṇ (czyli n dziąsłowe - wypowiadamy układając język na dziąsłach -  jak przy głosce cz):

  • tęcza - teṇcza

  • pęczek - peṇczek (pamiętaj: n dziąsłowe wypowiadaj w tym samym miejscu co cz),

ą przed cz realizujemy jako o(czyli n dziąsłowewypowiadamy układając język na dziąsłach -  jak przy głosce cz):

  • bączek - boṇczek

  • strączek - stroṇczek (pamiętaj: n dziąsłowe wypowiadaj w tym samym miejscu co cz),

ę występującą przed ć, dź wypowiadamy jako :

  • pięć - pieńć

  • pędzić - peńdzić

ą występującą przed ć, dź wypowiadamy jako oń:

  • wziąć - wziońć

  • bądź - bońć

ę występującą przed k, g wypowiadamy jako , gdzie ŋ to inaczej n tylnojęzykowe czyli realizowane tyłem języka, w tym samym miejscu gdzie głoska k):

  • pęk – peŋk

  • dzięki – dzieŋki

  • sięgać – sieŋgać

  • węgiel – weŋgiel

ą występującą przed k, g wypowiadamy jako oŋ, gdzie ŋ to inaczej n tylnojęzykowe czyli realizowane tyłem języka, w tym samym miejscu gdzie głoska k):

  • pąk – poŋk

  • okrąg – okroŋk

  • obłąkanie - obłoŋkanie

Na końcu słów czyli w wygłosie głoska ą zachowuje pełną nosowość:

  • widzą

  • nocują

  • biegną

  • piszą

Głoskę ę na końcu słów wypowiadamy jak e lub z minimalną nosowością:

  • nocuję - nocuje

  • idę - ide

  • biegnę - biegne

Pamiętaj: bezpieczniej jest mówić ide, biegne, widze, niż idĘ, biegnĘ - hiperpoprawność jest bardzo rażąca!

© 2019 by Magdalena Kolska

  • Facebook
  • YouTube
  • Instagram