Czym jest lateralizacja ?

        Lateralizacja to funkcjonalna dominacja jednej ze stron ciała. Rozróżnia się:

  • Lateralizację prawostronną - kiedy dominuje prawe oko, ucho, ręka i noga

  • Lateralizację lewostronną - kiedy dominuje lewe oko, ucho, ręka i noga

  • Lateralizację skrzyżowaną – wtedy, gdy np. dominuje lewe oko oraz prawe ucho, ręka i noga 

  • Lateralizację niedokonaną - gdy nie ma jeszcze wykształconej dominacji stronnej (np. dziecko posługuję się zarówno lewą, jak i prawą ręką).

        Lateralizacja wynika z przewagi funkcjonalnej jednej z półkul mózgowych.

Dominująca półkula w większym stopniu odpowiada za kierowanie procesami, umiejętnościami itp. Jednak dla właściwego rozwoju i posługiwania się mową niezbędna jest współpraca obu półkul.

Półkula lewa odpowiada za przetwarzanie sekwencyjne (w porządku liniowym), dostrzeganie różnic (rozróżnianie liter), półkula prawa spostrzega globalnie (całościowo rozpoznaje, np. całe słowa), odpowiada za rozpoznawanie figur geometrycznych, a także odczytuje emocjonalne zabarwienie przekazu (np. intonację głosu).

        Pierwsze sygnały o kształtowaniu się dominacji stronnej możemy zauważyć już

u dziewięciomiesięcznych dzieci, kiedy pojawia się gest wskazywania palcem. Pierwsze próby wchodzenia na schodek mogą dać nam informację o dominacji jednej z nóg (jeżeli dziecko zawsze zaczyna od tej samej nóżki). Przyjmuje się, że proces lateralizacji powinien dokonać się wraz z ukończeniem trzeciego roku życia (Cieszyńska, 2017).

 

        Przedłużający się czas ustalenia się dominującej ręki lub oka świadczy

o nieprawidłowościach w kształtowaniu się przewagi jednej z półkul w funkcjach mowy. Dzieci, które ukończyły trzeci rok życia z nieustaloną, skrzyżowaną lub lewostronną lateralizacją wymagają stymulujących ćwiczeń, które przyspieszą wybór ręki, oka, nogi czy ucha, a także pozwolą uniknąć specyficznych trudności w nauce czytania i pisania. „Utrzymywanie się [...] oburęczności powyżej lat czterech jest znakiem nieprawidłowości w przebiegu kształtowania się formuły lateralizacji. Takie sygnały wskazują na zagrożenie dysleksją i dowodzą konieczności rozpoczęcia ćwiczeń zapobiegających pojawieniu się trudności w posługiwaniu się językiem oraz w nauce czytania i pisania. Dziecko rozpoczynające naukę w szkole powinno ostatecznie wybrać rękę, którą będzie wykonywało czynności precyzyjne (na przykład pisanie). W przeciwnym razie pojawienie się u niego problemów natury dyslektycznej staje się bardzo prawdopodobne” (Cieszyńska, 2017),

        Pod żadnym pozorem nie należy sztucznie „przestawiać” dziecka na wybór prawej ręki. Dominacja stronna jest niezależna od dziecka, a próby nakłaniania do używania prawej ręki mogą zwiększyć trudności szkolne. Wybór jednej ręki, oka, ucha czy nogi stymuluje się nakłaniając dziecko do wykonywania czynności wymagających użycia jednej części ciała (np. wrzucanie koralików do pudełka przez niewielki otwór).

W przypadku dzieci czteroletnich z niedokonaną, skrzyżowaną lub lewostronną lateralizacją należy rozpocząć ćwiczenia z zakresu koordynacji wzrokowo-ruchowej, analizy i syntezy wzrokowej, ćwiczenia pamięci i in.

W wyniku tych ćwiczeń można poprawić mózgowe procesy analizowania bodźców, stworzyć nowe połączenia neuronalne i zapobiegać negatywnym skutkom braku właściwej lateralizacji funkcji poznawczych.

© 2019 by Magdalena Kolska

  • Facebook
  • YouTube
  • Instagram